Do uzgodnień, konsultacji publicznych i opiniowania skierowano projekt rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości zmieniającego rozporządzenie w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej (nr z wykazu: B992; dalej: „Projekt”).
Jak wskazano w uzasadnieniu Projektu, obowiązujące rozporządzenie w swojej zasadniczej konstrukcji kwotowej pozostaje oparte na realiach ekonomicznych sprzed ponad dwóch dekad. W tym czasie istotnie wzrosły ceny oraz koszty prowadzenia kancelarii notarialnych, w tym koszty zatrudnienia, utrzymania lokali, energii, obsługi biurowej i usług informatycznych. Zdaniem projektodawcy obecne maksymalne stawki nie odpowiadają już rzeczywistym kosztom ani nakładowi pracy i zakresowi odpowiedzialności notariuszy.
Jedną z najistotniejszych zmian ma być podwyższenie limitu maksymalnej taksy obliczanej od wartości przedmiotu czynności. Projekt pozostawia bez zmian stawki dotyczące czynności o wartości nieprzekraczającej 2 mln zł. Dla czynności o wartości powyżej 2 mln zł do 5 mln zł maksymalna stawka ma wynosić 6770 zł powiększone o 0,25% nadwyżki ponad 2 mln zł. W przypadku czynności o wartości przekraczającej 5 mln zł stawka ma wynosić 14 270 zł powiększone o 0,15% nadwyżki ponad 5 mln zł, jednak łącznie nie więcej niż 25 tys. zł. Obecnie ogólny limit wynosi 10 tys. zł. Dla czynności dokonywanych między osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej maksymalny limit ma natomiast wzrosnąć z 7,5 tys. zł do 15 tys. zł.
Projekt przewiduje również istotne podwyższenie maksymalnych stawek ryczałtowych za poszczególne czynności notarialne. Przykładowo stawka za sporządzenie testamentu ma wzrosnąć z 50 zł do 200 zł, testamentu zawierającego zapis zwykły, polecenie lub pozbawienie prawa do zachowku – ze 150 zł do 300 zł, a testamentu zawierającego zapis windykacyjny – z 200 zł do 400 zł. Stawka za oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku ma wzrosnąć z 50 zł do 100 zł. Za pełnomocnictwo obejmujące jedną czynność będzie można pobrać maksymalnie 100 zł zamiast obecnych 30 zł, natomiast za pełnomocnictwo obejmujące więcej niż jedną czynność – 200 zł zamiast 100 zł.
Podwyższone mają zostać także stawki za sporządzanie protokołów. Maksymalna stawka za sporządzenie protokołu walnego zgromadzenia akcjonariuszy ma wzrosnąć z 1100 zł do 1300 zł, a protokołu zgromadzenia wspólników sp. z o.o. lub walnego zgromadzenia spółdzielni – z 750 zł do 900 zł. Sporządzenie protokołu zebrania wspólnoty mieszkaniowej ma kosztować maksymalnie 500 zł zamiast obecnych 300 zł.
Zmiany obejmą również pozostałe rodzaje protokołów oraz przechowywanie dokumentów. Przykładowo stawka za protokół przyjęcia dokumentu na przechowanie ma wzrosnąć z 50 zł do 200 zł, a za przechowywanie dokumentu za każdy rozpoczęty miesiąc – z 20 zł do 50 zł. Podwyższone mają zostać wszystkie stawki dotyczące czynności związanych z poświadczeniem dziedziczenia, określone w § 10a Rozporządzenia. Dwukrotnie wzrosną także stawki za czynności dotyczące zarządu sukcesyjnego oraz za czynność notarialną niewymienioną w pozostałych przepisach Rozporządzenia – w tym ostatnim przypadku z 200 zł do 400 zł.
Dwukrotnie mają wzrosnąć również maksymalne kwoty, o które może zostać zwiększone wynagrodzenie za dokonanie czynności poza kancelarią notarialną. W porze dziennej kwota ta ma wynosić 100 zł, natomiast w porze nocnej oraz w dni wolne od pracy – 200 zł za każdą godzinę niezbędną do dokonania czynności, liczoną od opuszczenia kancelarii do powrotu.
Zmienić ma się ponadto sposób naliczania maksymalnej stawki za sporządzanie wypisów, odpisów i wyciągów. Zamiast obecnych 6 zł za każdą rozpoczętą stronę stawka ma wynosić 12 zł za każdą z pierwszych 10 stron, 10 zł za każdą stronę od 11. do 20. oraz 8 zł za każdą stronę od 21. strony. Analogiczne stawki mają obowiązywać za poświadczenie zgodności odpisu z okazanym dokumentem oraz za poświadczenie czasu okazania dokumentu.
Projekt zakłada także dodanie do Rozporządzenia nowego § 15c, przewidującego maksymalną stawkę w wysokości 300 zł za złożenie przez notariusza wniosku o wpis w księdze wieczystej. Wynagrodzenie to będzie odrębne od należnej opłaty sądowej za dokonanie wpisu.
Bez zmian mają pozostać m.in. maksymalne stawki za sporządzenie umowy majątkowej małżeńskiej, wskazanej w § 8 pkt 1 Rozporządzenia umowy zbycia nieruchomości związanej z wypłatą określonych świadczeń rolniczych oraz aktu dokumentującego zrzeczenie się własności nieruchomości lub prawa użytkowania wieczystego. Projekt nie zmienia również stawek za sporządzenie protestu, czynności sprzedaży przedmiotu zastawu rejestrowego w drodze przetargu publicznego ani czynności związane z prowadzeniem rejestru akcjonariuszy prostej spółki akcyjnej.
Projekt dotyczy wyłącznie stawek maksymalnych. Nie oznacza to, że po wejściu zmian w życie notariusze będą zobowiązani pobierać wynagrodzenie w maksymalnej wysokości. Ostateczne wynagrodzenie nadal będzie ustalane w umowie z klientem i będzie mogło być niższe od limitu przewidzianego w Rozporządzeniu.
Zgodnie z Projektem nowe przepisy mają wejść w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.
