24 marca 2025 r. opublikowano projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo energetyczne (dalej jako
„Projekt”), który stanowi kolejny krok w kierunku dostosowania polskich regulacji do prawa
unijnego. Projekt wdraża postanowienia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady
(UE) 2024/1711 oraz rozporządzenia (UE) 2024/1106, mających na celu zwiększenie odporności
rynku energii, ochronę konsumentów i przyspieszenie transformacji energetycznej.
Projekt realizuje również zobowiązania z Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększenia Odporności
(m.in. reformy G1.2.2 oraz kamienia milowego G14G). Proponowane zmiany mają ułatwić
integrację odnawialnych źródeł energii, zwiększyć przejrzystość działania rynku oraz ograniczyć
bariery inwestycyjne.
Aktualnie Projekt znajduje się na etapie opiniowana, a w dalszej kolejności ma zostać skierowany
do Komitetu Rady Ministrów do spraw Cyfryzacji.
Ochrona odbiorców końcowych – stałe ceny i większa przejrzystość
Jedną z kluczowych propozycji jest zagwarantowanie odbiorcom prawa do zawierania umów
sprzedaży energii elektrycznej (lub kompleksowych) na czas określony – z gwarantowaną, stałą
ceną obowiązującą przez minimum rok. To odpowiedź na zmienność cen energii i potrzeby
większej stabilności dla gospodarstw domowych. Przewiduje się również umożliwienie zawierania
więcej niż jednej umowy sprzedaży energii lub umowy kompleksowej, co ma istotne znaczenie
dla obszarów o ograniczonej przepustowości sieci.
Projekt wzmacnia także obowiązki informacyjne sprzedawców – będą oni zobowiązani
do przekazywania zwięzłych, przejrzystych informacji o całkowitym koszcie energii, rodzaju ceny
(stałej lub dynamicznej), usługach dodatkowych, promocjach i ewentualnych rabatach.
Rozwiązanie to zwiększy świadomość konsumencką i ułatwi porównywanie ofert.
Wsparcie odbiorców wrażliwych
Projekt wprowadza wyraźniejsze ramy prawne dotyczące ochrony odbiorców dotkniętych
ubóstwem energetycznym. Doprecyzowano definicję zjawiska ubóstwa energetycznego
oraz zapowiedziano stworzenie programów wsparcia zapobiegających odłączeniu energii.
Równolegle promowane mają być działania edukacyjne i doradcze z zakresu efektywnego
zużycia energii.
Wzmocnienie kompetencji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki i nadzoru nad rynkiem
Projekt znacznie rozszerza uprawnienia Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki (dalej jako „Prezes
URE”). Będzie on monitorował, jak sprzedawcy realizują obowiązki związane z oferowaniem
umów o stałej cenie, a także oceniał ich wpływ na ceny i bezpieczeństwo dostaw.
Prezes URE będzie również weryfikował, czy przedsiębiorstwa wdrożyły odpowiednie strategie
zarządzania ryzykiem cenowym.
Wzmocniony zostanie także nadzór nad hurtowym rynkiem energii, m.in. w obszarze handlu
algorytmicznego, przekazywania danych na żądanie Agencji ACER i raportowania dotyczącego
rynku LNG. Nowe przepisy przewidują również kary administracyjne i minimalne progi sankcji
finansowych dla uczestników rynku za naruszenia unijnych przepisów, m. in. w zakresie
wykorzystywania informacji wewnętrznych oraz niepoinformowania o możliwości naruszenia
zakazu wykorzystywania informacji wewnętrznych, jak i manipulacji lub usiłowania manipulacji
na hurtowych rynkach energii.
Planowanie energetyczne i rola samorządów
Zmianie ulegają także przepisy dotyczące lokalnego planowania energetycznego. Rezygnuje
się z obowiązku uchwalania założeń do planów zaopatrzenia w energię. Projekt zakłada
opracowywanie projektów planów zaopatrzenia w ciepło, które uzyskają rangę aktów prawa
miejscowego. Samorządy otrzymają szersze kompetencje w zakresie nadzoru nad ich realizacją,
a współpraca jednostek samorządu terytorialnego z operatorami systemów energetycznych
w zakresie ich realizacji ma zostać usprawniona.
Projekt ma wejść w życie w terminie 14 dni od dnia ogłoszenia ustawy w Dzienniku Ustaw.
