W dniu 3 lipca 2026 r. Sejm uchwalił ustawę o zmianie ustawy o przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie obiektów energetyki jądrowej oraz inwestycji towarzyszących oraz niektórych innych ustaw (druk nr 2410). Ustawa została przekazana do Senatu i obecnie znajduje się na dalszym etapie procesu legislacyjnego.
Jednym z najważniejszych rozwiązań przewidzianych w nowelizacji jest wprowadzenie do ustawy z dnia 29 czerwca 2011 r. o przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie obiektów energetyki jądrowej oraz inwestycji towarzyszących, dalej jako „specustawa jądrowa”, nowych art. 17a-17c. Przepisy te mają umożliwić inwestorowi wcześniejsze rozpoczęcie określonych robót, jeszcze przed uzyskaniem pozwolenia na budowę całego obiektu energetyki jądrowej.
Nowy art. 17a ust. 1 specustawy jądrowej określa wstępne roboty budowlane przy obiekcie energetyki jądrowej jako wskazane w tym przepisie roboty budowlane w rozumieniu Prawa budowlanego oraz inne prace, również niedotyczące obiektów budowlanych, do których odpowiednio stosuje się przepisy dotyczące robót budowlanych.
Ustawa dzieli wstępne roboty budowlane na dwie grupy. Pierwszą stanowią prace niewymagające zezwolenia Prezesa Państwowej Agencji Atomistyki. Obejmują one m.in. roboty ziemne, odwodnienie terenu, wykonanie określonych zbiorników, budowę zaplecza budowy, dróg i bocznic kolejowych oraz – po uzyskaniu odpowiedniej opinii Prezesa PAA – budowę systemu wody cyrkulacyjnej.
Druga grupa obejmuje roboty wymagające zezwolenia Prezesa PAA, w szczególności prace związane ze wzmocnieniem, hydroizolacją lub stabilizacją podłoża gruntowego pod obiekty wchodzące w skład obiektu energetyki jądrowej, a także inne prace służące posadowieniu takiego obiektu, w tym montaż klatek zbrojeniowych, elementów osadzonych oraz niezbędnych instalacji.
Pozwolenie na budowę w zakresie wstępnych robót budowlanych ma wydawać wojewoda. Jeżeli wniosek będzie obejmował prace należące do drugiej grupy, warunkiem wydania pozwolenia będzie przedłożenie zezwolenia Prezesa PAA na wykonanie wstępnych robót budowlanych.
Odrębne pozwolenie na budowę w zakresie wstępnych robót budowlanych nie będzie stanowiło dodatkowego, obowiązkowego etapu realizacji każdej inwestycji jądrowej. Będzie ono instrumentem, z którego inwestor będzie mógł skorzystać, jeżeli zamierza rozpocząć określone prace przed uzyskaniem pozwolenia na prace przygotowawcze albo pozwolenia na budowę całego obiektu energetyki jądrowej. Jeżeli dany zakres prac zostanie już objęty jednym z tych pozwoleń, odrębne pozwolenie na wstępne roboty budowlane nie będzie wydawane.
Nowy art. 17c specustawy jądrowej ma dodatkowo umożliwić równoległe prowadzenie postępowania w sprawie pozwolenia na budowę całego obiektu energetyki jądrowej oraz postępowania dotyczącego pozwolenia na budowę w zakresie wstępnych robót budowlanych. Rozwiązanie to ma pozwolić na wcześniejsze rozpoczęcie części robót bez konieczności oczekiwania na zakończenie całej procedury dotyczącej zasadniczego pozwolenia na budowę.
Drugą istotną zmianą jest zwiększenie możliwości etapowego oddawania inwestycji jądrowej do użytkowania. Zgodnie z nowym art. 18 ust. 1a specustawy jądrowej, na wniosek inwestora pozwolenie na użytkowanie będzie mogło zostać wydane dla części obiektu energetyki jądrowej. W takim przypadku nie będą stosowane przepisy Prawa budowlanego wymagające, aby oddawana do użytkowania część obiektu mogła samodzielnie funkcjonować zgodnie z przeznaczeniem.
Rozwiązanie to uwzględnia specyfikę inwestycji jądrowych, w których poszczególne obiekty lub elementy technologiczne mogą osiągnąć pełną funkcjonalność dopiero po zakończeniu kolejnych etapów budowy. Pozwolenie na użytkowanie ma wydawać wojewódzki inspektor nadzoru budowlanego. Nowelizacja przewiduje również możliwość uzyskania odrębnego pozwolenia na użytkowanie w zakresie wykonanych wstępnych robót budowlanych.
Ustawa nowelizująca wejdzie w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.
