Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw w dniu 13 stycznia 2026 r. osiągnął kolejny istotny etap legislacyjny, trafiając do Biura Legislacyjnego Kancelarii Sejmu. Projekt stanowi ważny krok w kierunku dostosowania polskich regulacji do prawa Unii Europejskiej oraz realizacji założeń krajowej transformacji energetycznej.
Projekt ustawy jest jednym z kluczowych elementów reformy rynku energii. Jest elementem tzw. pakietu antyblackoutowego, którego celem jest wzmocnienie bezpieczeństwa dostaw energii, usprawnienie funkcjonowania rynku elektroenergetycznego oraz stworzenie stabilnych warunków dla rozwoju odnawialnych źródeł energii, magazynów energii i innych instalacji wspierających system.
Cele i zakres projektowanych zmian
Celem projektu jest wprowadzenie zmian do ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne, koncentrujących się przede wszystkim na wzmocnieniu pozycji odbiorcy końcowego energii elektrycznej, usprawnieniu procesu przyłączania podmiotów do sieci elektroenergetycznej, optymalizacji wykorzystania istniejącej infrastruktury sieciowej.
Projektowane rozwiązania wynikają z konieczności dostosowania polskiego porządku prawnego do przepisów prawa unijnego, w szczególności dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1711 oraz rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1747 i 2024/1106.
Zgodnie z projektem, zwrot zabezpieczenia będzie możliwy również w przypadku rozwiązania lub odstąpienia od umowy o przyłączenie na wniosek podmiotu ubiegającego się o przyłączenie. Wysokość zwracanego zabezpieczenia będzie uzależniona od czasu, jaki upłynął od dnia zawarcia umowy. Im szybciej podmiot zdecyduje się na rozwiązanie lub odstąpienie od umowy, tym wyższa będzie kwota zwrotu. W przypadku złożenia wniosku po upływie 36 miesięcy od dnia zawarcia umowy, zabezpieczenie nie będzie podlegało zwrotowi.
Elastyczne umowy przyłączeniowe i nowe zasady przyłączania
Reforma, określana jako UC84, wprowadza nowy, bardziej przejrzysty i elastyczny model przyłączania instalacji do sieci elektroenergetycznej. Elastyczne umowy przyłączeniowe zostały zaprojektowane jako rozwiązanie dedykowane obszarom, na których możliwości przyłączania nowych podmiotów do sieci elektroenergetycznej są ograniczone. Mają one również charakter rozwiązania przejściowego, stosowanego do czasu rozbudowy infrastruktury sieciowej, która jest procesem długotrwałym i kapitałochłonnym. Umowy te będą zawierane w sytuacjach, w których pełne przyłączenie do sieci nie jest możliwe z uwagi na ograniczoną przepustowość istniejącej infrastruktury. W takim przypadku operator systemu elektroenergetycznego będzie uprawniony do wprowadzania uzasadnionych ograniczeń w poborze lub wprowadzaniu energii elektrycznej przez daną instalację, przy czym nie będzie ponosił odpowiedzialności za skutki tych ograniczeń.
Wprowadzenie elastycznych umów przyłączeniowych ma na celu zwiększenie liczby obiektów możliwych do przyłączenia oraz optymalizację wykorzystania istniejącej infrastruktury sieciowej.
Każda umowa przyłączeniowa będzie zawierała tzw. kamienie milowe, czyli określone etapy realizacji inwestycji (np. uzyskanie pozwolenia na budowę w określonym terminie). Brak realizacji tych etapów będzie skutkował rozwiązaniem umowy, co ma przeciwdziałać spekulacyjnemu blokowaniu mocy przyłączeniowych oraz usprawnić planowanie rozwoju sieci.
Projekt rozszerza również koncepcję „cable poolingu”, umożliwiając współdzielenie przyłącza nie tylko przez instalacje OZE, ale także przez magazyny energii oraz inne instalacje. Pozwoli to na bardziej efektywne wykorzystanie istniejącej infrastruktury bez konieczności jej kosztownej rozbudowy.
Proces przyłączeniowy zostanie dodatkowo uproszczony poprzez ograniczenie liczby wymaganych dokumentów, skrócenie ważności warunków przyłączenia z dwóch lat do jednego roku oraz jednoznaczne uregulowanie statusu wcześniej wydanych warunków przyłączenia.
Dla biogazowni oraz instalacji OZE przewidziano dodatkowe ułatwienia, w tym gwarancję mocy przyłączeniowej w określonych godzinach oraz preferencyjne zasady ograniczeń w razie zagrożenia pracy sieci. Jednocześnie zniesiony zostanie obowiązek realizacji przyłączenia OZE w terminie 48 miesięcy, co ujednolici zasady dla wszystkich typów instalacji.
Korzyści dla odbiorców końcowych energii
Projekt UC84 w istotny sposób wzmacnia pozycję odbiorców końcowych energii elektrycznej. Przewiduje on m.in. możliwość zawierania umów sprzedaży energii na czas określony po stałej cenie, co zwiększy przewidywalność kosztów energii. Odbiorcy uzyskają także dostęp do przejrzystych informacji dotyczących kosztów, korzyści i ryzyk związanych z umową sprzedaży energii.
Nowe przepisy umożliwią zawarcie więcej niż jednej umowy sprzedaży energii na tym samym przyłączu oraz wprowadzą rozwiązania wspierające osoby dotknięte ubóstwem energetycznym, w tym ułatwienia w regulowaniu zarówno bieżących, jak i zaległych należności.
Wejście w życie
Projektowana ustawa ma wejść w życie po upływie 14 dni od dnia jej ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.
