19 października została ogłoszona w Dzienniku Ustaw ustawa z dnia 4 września 2026 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym oraz ustawy o prawach konsumenta (Dz. U. poz. 1353). Ustawa ta wdraża wprowadzone dyrektywą 2024/825 zmiany do dyrektyw 2005/29/WE i 2011/83/UE, których celem jest zapobieganie tzw. „greenwashingowi”, czyli tworzeniu przez przedsiębiorców mylnego wrażenia, że ich działalność lub produkty są bardziej przyjazne środowisku, niż ma to miejsce w rzeczywistości.
1. Zmiany w ustawie o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym
Nowelizacja wprowadza w ustawie o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym definicję twierdzenia środowiskowego. Za twierdzenie środowiskowe uznaje się niewymagane przez prawo krajowe lub prawo UE oświadczenie dotyczące wpływu produktu na środowisko. Może ono wskazywać, że wpływ ten jest pozytywny, neutralny lub mniej szkodliwy niż wpływ innego produktu, albo że uległ on poprawie. Nowelizacja wprowadza także inne definicje odnoszące się do środowiskowych cech produktu, w tym m.in. definicję oznakowania dotyczącego zrównoważonego charakteru.
Nowe definicje są istotne ze względu na uzupełnienie nieenumeratywnego katalogu praktyk rynkowych wprowadzających w błąd o niektóre przypadki formułowania twierdzeń środowiskowych. W szczególności chodzi tutaj o takie twierdzenia środowiskowe, które nie są weryfikowalne, realistyczne, jasne czy odpowiednio skonkretyzowane. Ponadto nowelizacja rozszerza także katalog nieuczciwych praktyk rynkowych m.in. o formułowanie twierdzeń środowiskowych w odniesieniu do całości produktu lub działalności, jeżeli twierdzenie to w rzeczywistości odnosi się do produktu lub działalności przedsiębiorcy jedynie w części.
Na gruncie ustawy w brzmieniu znowelizowanym, w każdym przypadku za nieuczciwą praktykę rynkową będzie uznawane umieszczenie oznakowania świadczącego o zrównoważonym charakterze produktu, jeżeli oznakowanie to nie jest oparte na systemie certyfikacji (rozumianym jako poświadczanie przez podmiot trzeci określonych wymogów w oparciu o określone procedury) ani nie zostało ustanowione przez organy publiczne. W związku z tym, za niedopuszczalne będzie uznawane stosowanie przez producenta wewnętrznie nadawanych oznakowań świadczących o zrównoważonym charakterze.
Nowelizacja rozszerza także nieenumeratywny katalog zaniechań wprowadzających w błąd. Zgodnie z nowym brzmieniem, katalog ten będzie uwzględniał także zaniechanie polegające na nieprzekazaniu przez przedsiębiorcę świadczącego usługę porównania produktów informacji dotyczycących m.in. metody porównania oraz porównywanych produktów, jeżeli przedsiębiorca taki w porównaniach uwzględnia m.in możliwość naprawy produktów czy ich zdatności do recyklingu.
2. Znaczenie nowelizacji
Należy zauważyć, że zmiany wprowadzone ustawą nowelizującą polegają w dużej mierze na uzupełnieniu nieenumeratywnych katalogów praktyk rynkowych wprowadzających w błąd oraz nieuczciwych praktyk rynkowych. Zachowania, o które uzupełnione zostały ww. katalogi nawet na gruncie dotychczasowych przepisów mogły być uznawane za praktyki rynkowe wprowadzające w błąd lub nieuczciwe praktyki rynkowe. Dyrektywa, a w konsekwencji także ustawa nowelizująca, ma przede wszystkim na celu ujednolicenie w UE sposobu kwalifikowania tego rodzaju praktyk oraz wyeliminowanie rozbieżności interpretacyjnych. W szczególności, już na gruncie dotychczasowych przepisów za działania wprowadzające w błąd uznawano takie działania związane z wprowadzeniem produktu do obrotu, które mogą wywoływać mylne wyobrażenie konsumenta co do cech produktu – w tym właśnie działania polegające na oznakowaniu produktu.
Za nieuczciwą praktyką rynkową (w tym za praktykę wprowadzającą w błąd) uznaje się praktykę spełniającą jednocześnie dwie przesłanki: niezgodność z dobrymi obyczajami oraz zniekształcanie (lub powodowanie zagrożenia zniekształceniem) w istotny sposób rynkowego zachowania przeciętnego konsumenta. Natomiast zaniechaniem wprowadzającym w błąd jest pominięcie istotnych informacji potrzebnych przeciętnemu konsumentowi do podjęcia decyzji, co może wywierać wpływ na decyzję konsumenta.
W konsekwencji przedsiębiorcy, którzy obecnie podejmują działania zaliczone przez ustawę nowelizującą do wskazanych katalogów praktyk, mogą dopuszczać się nieuczciwych praktyk rynkowych lub praktyk wprowadzających w błąd także w rozumieniu obecnie obowiązujących przepisów. Podkreślić należy, że w orzecznictwie uznaje się, że dla poniesienia przez przedsiębiorcę odpowiedzialności za nieuczciwą praktykę rynkową nie jest konieczne wykazanie po jego stronie winy.
Zauważyć jednak należy, że dotychczas oznakowywanie produktów wewnętrznymi oznakowaniami producenta o zrównoważonym charakterze – jeżeli nie miało one cech oznakowania wprowadzającego w błąd – co do zasady nie było uznawane za niedopuszczalne. W tym zakresie dochodzi więc do istotnej dla producentów zmiany, wymagającej dostosowania opakowań lub materiałów marketingowych.
Ustawa nowelizująca wejdzie w życie 27 września 2027 r. Przedsiębiorcy powinni do tego czasu wdrożyć niezbędne zmiany w oznakowaniu produktów.
