Przedmiot kontroli Trybunału Konstytucyjnego
Przedmiotem kontroli Trybunału Konstytucyjnego był przepis art. 15zzr1 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (dalej: „ustawa covidowa”). Przepis ten wstrzymywał bieg przedawnienia karalności czynu oraz wykonania kary w sprawach o przestępstwa i przestępstwa skarbowe w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, a także w okresie 6 miesięcy po ich odwołaniu.
Art. 15zzr1 ust. 1 Ustawy covidowej niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej
Trybunał Konstytucyjny stwierdził, iż badany przepis tworzy w istocie instytucję „zawieszenia przedawnienia na czas nieokreślony”, godząc przez to w obywatelskie poczucie przewidywalności i pewności prawa, co prowadzi do jego niezgodności z art. 2 Konstytucji RP.
Trybunał podkreślił, iż niewskazanie konkretnego terminu, do którego miało obowiązywać zawieszenie powodowało niedopuszczalną sytuację, w której ingerencja w pozycję prawną jednostki zależała od organu władzy wykonawczej (ministra właściwego ds. zdrowia), który decydował o wprowadzeniu i odwołaniu stanu zagrożenia epidemicznego w drodze aktu podustawowego (rozporządzenia).
Trybunał Konstytucyjny zauważył, że badany przepis był sprzeczny z regulacją art. 44 § 2 Kodeksu karnego skarbowego przez to, że – mimo przedawnienia należności publicznoprawnej – nadal utrzymywał karalność przestępstwa z nią związanego. Trybunał wskazał również, że zawieszenie przedawnienia karalności czynu bez wskazania konkretnej daty (mimo nawet upływu biegu przedawnienia należności publicznoprawnej) przełożyło się na to, że przy jednoczesnym uspokojeniu sytuacji epidemicznej narażało zainteresowane podmioty na skutki prawne, które nie mogły być uprzednio przewidziane. Zdaniem Trybunału tylko ustawodawca, który decyduje się na zawieszenie biegu terminu, ma prawo zdecydować o jego zakończeniu, wskazując wyraźnie termin końcowy rzeczonego zawieszenia.
Skutki wyroku TK
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego skutkuje usunięciem przepisu, będącego przedmiotem kontroli z system prawnego. W związku z czym, norma prawna zawarta w rzeczonym przepisie – jako niezgodna z Konstytucją, nie oddziaływała. W sprawach zakończonych, w których art. 15zzr1 ust. 1 Ustawy covidowej był zastosowany, przyznaje zainteresowanym podmiotom możliwość wznowienia postępowania na zasadzie art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. Natomiast w przypadku spraw będących w toku powoduje pominięcie niekonstytucyjnego przepisu w orzekaniu i zastosowanie przepisów ogólnych w zakresie biegu terminu przedawnienia.
