11 sierpnia 2025 r. na stronie Kancelarii Prezesa Rady Ministrów opublikowano założenia projektu ustawy o dzierżawie rolniczej (dalej jako: „Projekt”). Celem planowanych regulacji jest stworzenie spójnych i przejrzystych zasad korzystania z nieruchomości rolnych na podstawie umów dzierżawy. Obecnie regulacje w tym zakresie są rozproszone w wielu aktach prawnych i mają dość ograniczony charakter. Projekt ma zapewnić większą przejrzystość obrotu, ochronę interesów rolników oraz stabilizację rynku gruntów. Regulacje, choć skierowane głównie do rolników, mają istotne znaczenie także dla inwestycji w OZE, gdyż stabilne i elastyczne zasady dzierżawy warunkują realizację projektów na gruntach rolnych.
Zapraszamy do zapoznania się z głównymi założeniami Projektu:
Forma i dokumentacja umowy dzierżawy
Umowy dzierżawy muszą mieć formę pisemną z urzędowo poświadczoną datą pewną. Do umowy dzierżawy może zostać dołączony protokół opisujący stan, obszar i zakres przedmiotu dzierżawy.
Typologia umów dzierżawy i ich elastyczność
Wprowadza się dwa typy umów dzierżawy: krótkoterminowe – do 5 lat oraz długoterminowe – od więcej niż 5 lat do 30 lat. Preferowane są umowy dzierżawy długoterminowe; możliwa jest zmiana czynszu po 10 latach trwania umowy dzierżawy.
Czynsz – terminy, sposób płatności i modyfikacje
Projekt ma ustalać jasne terminy i zasady płatności czynszu. Dopuszczalne modyfikacje czynszu to m.in. zmiana z niepieniężnego na pieniężny oraz obniżka w przypadku zaistnienia nadzwyczajnych okoliczności lub nakładów, które utrudniają korzystanie z przedmiotu dzierżawy.
Prawa i obowiązki stron
Zgodnie z założeniami strony mają zyskać elastyczność i ochronę przysługujących ich praw. Dzierżawca ma uzyskać m.in. prawo do domagania się nakładów koniecznych do korzystania i zwiększania zdolności produkcyjnych, nawet za zgodą sądu. Natomiast wydzierżawiający ma zachować prawo kontroli, w tym wglądu w plany produkcyjne oraz możliwość wejścia na przedmiot dzierżawy.
Następstwo prawne i zmiana dzierżawcy
Zmiana dzierżawcy możliwa jest tylko w określonych przypadkach: osiągnięcie wieku emerytalnego przez dzierżawcę, przeniesienie praw przez dzierżawcę na małżonka lub potomków, przekazanie gospodarstwa rolnego następcy zgodnie z przepisami o ubezpieczeniu rolników.
